Iemand vertelt iets. Je herkent het, denkt aan een eigen ervaring en weet eigenlijk al wat je wilt zeggen. Voor je het merkt, luister je vooral naar het moment waarop je kunt reageren. Het gesprek gaat verder, maar een deel van het verhaal blijft ongehoord.
In een luisterworkshop maken Justin en de deelnemers die aandacht zelf tot onderwerp. Niet om een voorgeschreven gesprekstechniek foutloos uit te voeren, maar om te onderzoeken wat deelnemers horen, wat zij zelf invullen en hoe zij ruimte laten voor de woorden van een ander.
Aandachtig luisteren tijdens Verteller College, 9 maart 2025. Foto: Simon van Boxtel. Beeld ter illustratie van luisteren in een leeromgeving.
Luisteren is ook selecteren
Justins werk als woordkunstenaar begint vaak bij luisteren. Bij een live wrap-up verzamelt Justin materiaal uit sprekers, gesprekken en formuleringen. Justin kan niet alles meenemen. De vraag is welke woorden werkelijk iets laten zien van wat er in de ruimte gebeurt.
Dat selecteren maakt ook duidelijk hoe verschillend mensen kunnen luisteren. De één onthoudt een voorbeeld, de ander een conclusie of een woord dat onverwacht viel. Geen van beiden heeft daarmee automatisch het volledige verhaal gehoord.
Een workshop kan die verschillen zichtbaar maken. Wat nam je mee? Wat dacht je dat iemand bedoelde? En heb je dat ook aan diegene gevraagd? Het vertrekpunt is nieuwsgierigheid, niet het bewijs dat je de ander meteen doorgrondt.
Een eenvoudige oefening met een precieze vraag
Een mogelijke oefening begint in tweetallen. De één vertelt over een concreet moment dat is bijgebleven. De ander luistert eerst zonder er een eigen verhaal naast te zetten. Daarna geeft de luisteraar terug wat die heeft gehoord.
Vervolgens krijgt de verteller ruimte om te zeggen wat herkenbaar is en wat ontbreekt. Dat moment is belangrijker dan een vlekkeloze samenvatting. Het laat zien waar waarneming overging in interpretatie en welke details voor de verteller zelf van betekenis waren.
De oefening hoeft niet over een zwaar of persoonlijk onderwerp te gaan. Een werkdag, een ontmoeting of een kleine verrassing kan voldoende zijn. Deelnemers kiezen zelf welk materiaal zij willen delen.
Doorvragen zonder het antwoord te sturen
Een vraag kan nieuwsgierig klinken en toch al een conclusie bevatten. ‘Was je daar niet ontzettend boos over?’ stuurt anders dan ‘Wat deed dat met je?’ Ook een open vraag kan te breed zijn wanneer iemand juist een concreet moment probeert uit te leggen.
In de workshop onderzoeken de deelnemers welke vragen iets openen. Wat gebeurde er toen? Welk woord past erbij? Wat bedoel je met ‘goed’? Zulke vragen hoeven niet ingewikkeld te zijn om preciezer te laten luisteren.
Het doel is evenmin om eindeloos door te vragen. Soms is een antwoord voldoende en moet het kunnen blijven staan. Aandacht betekent ook opmerken wanneer iemand niet verder wil vertellen.
Wat woordkunst hieraan toevoegt
Een dichter luistert niet alleen naar de informatie, maar ook naar de taal waarin iemand spreekt. Een terugkerend beeld, een onverwachte vergelijking of een bijzonder gekozen woord kan veel vertellen over het perspectief van de spreker.
Dat maakt een creatieve vervolgoefening mogelijk: kies één formulering die je bijbleef en schrijf een korte reactie, zonder het verhaal van de ander over te nemen. Daarna bespreek je wat je hebt toegevoegd en wat werkelijk uit de ontmoeting kwam.
Zo blijven auteurschap en luisteren herkenbaar verschillende stappen. Een artistieke reactie is geen letterlijke weergave en hoeft ook niet te worden gepresenteerd als de waarheid over de ander.
Wanneer past een luisterworkshop?
De vorm kan passen bij een teamdag, een leertraject of een programma waarin verschillende ervaringen naast elkaar mogen komen te staan. Vooraf bespreken Justin en de opdrachtgever de groep, het doel, de beschikbare tijd en wat deelnemers wel of niet met elkaar willen delen.
Een workshop is geen vervanging voor het oplossen van een arbeidsconflict of een belofte dat mensen daarna vanzelf beter samenwerken. Zij biedt oefenruimte voor aandacht, vragen en het teruggeven van een verhaal. Wat een organisatie met die ervaringen doet, vraagt een eigen vervolg.
Meer over Justins aanpak staat bij Coach/Expert. Vertel over je groep en de vraag die je wilt onderzoeken. Dan bepaalt Justin welke oefeningen en welk niveau van persoonlijke uitwisseling daarbij passen.
Leave a reply