Een optreden ging prettig. Er waren complimenten en je kwam tevreden van het podium. Een maand later voelt een nieuwe tekst stroever. Ben je nu minder goed geworden? Niet noodzakelijk. Misschien probeer je iets dat je eerder nog niet kon, of hoor je preciezer waar het werk nog niet klopt.
Zelfreflectie en ontwikkeling kregen een plek in Verteller College. De oefening hieronder maakt groei concreet zonder haar tot één cijfer of het gevoel na een optreden te beperken.
Omslag: Verteller College, 9 maart 2025. Fotografie: Simon van Boxtel.
Kies één afgebakende ontwikkelvraag
‘Ik wil beter worden’ is te breed om later eerlijk te kunnen beoordelen. Kies iets dat je in het werk kunt waarnemen. Bijvoorbeeld duidelijkere overgangen schrijven, minder uitleg gebruiken of rustiger blijven bij een moeilijke passage.
Beschrijf hoe je die verandering zou herkennen. Niet ‘meer zelfvertrouwen’, maar bijvoorbeeld: ‘Ik kan een korte tekst voordragen zonder de laatste alinea te versnellen.’ Het gevoel mag meedoen, maar krijgt een concreet aanknopingspunt.
Maak de vraag niet zo smal dat zij het hele werk beperkt. Het is een tijdelijke oefenrichting, geen definitie van wat een goede maker moet kunnen.
Bewaar een beginversie met context
Neem een tekst of performance op en noteer datum, situatie en de vraag waaraan je werkt. Was het een eerste proef, een besloten presentatie of een optreden met weinig voorbereiding?
Die context voorkomt onzorgvuldig vergelijken. Een ingestudeerde opname met montage en een eerste live doorloop zijn geen gelijksoortige resultaten. Je kunt van beide leren, maar moet weten wat je naast elkaar legt.
Bewaar ook je eigen korte reactie direct na afloop. Die kan later verschillen van wat je op de opname terugziet. Dat verschil is op zichzelf interessant materiaal.
Kijk naar drie soorten ontwikkeling
Vraag eerst wat er in het werk veranderde. Is een beeld preciezer, een opbouw helderder of een overgang beter hoorbaar? Kijk daarna naar je werkwijze: kun je gerichter redigeren, feedback gebruiken of een proefversie voorbereiden?
De derde vraag gaat over waarneming. Welke mogelijkheden of problemen hoor je nu die je eerder niet opmerkte? Een scherper oor kan tijdelijk meer twijfel geven, juist omdat je niet langer alles vanzelfsprekend goed vindt.
Dat betekent niet dat ieder ongemak bewijs van groei is. Het helpt alleen om niet uitsluitend te meten of maken steeds moeitelozer voelt.
Vraag om vergelijkbare feedback
Laat een luisteraar twee versies horen en geef dezelfde gerichte vraag. Bijvoorbeeld: ‘Waar kun je de overgang naar de herinnering volgen?’ Dat levert bruikbaardere informatie op dan bij de ene versie algemene complimenten verzamelen en bij de andere alle fouten bespreken.
Vraag om concrete momenten. Een opmerking als ‘veel professioneler’ klinkt prettig, maar blijft vaag zolang niet duidelijk is wat er anders werd ervaren.
De feedback is geen eindvonnis. Een maker kan bewust kiezen voor iets wat één luisteraar minder prettig vindt. Noteer daarom ook waarom je een keuze wilt behouden.
Bepaal een volgende proef, niet je hele toekomst
Kies na het vergelijken één stap. Je herschrijft de opening, probeert een andere vertelafstand of laat dezelfde tekst voor een ander publiek horen. Zo wordt reflectie onderdeel van het maken.
Een nieuwe proef mag ook bevestigen dat een onderdeel al werkt. Ontwikkeling bestaat niet uitsluitend uit blijven veranderen. Soms leer je beter herkennen wat je niet meer hoeft te repareren.
Reflectievraag
Wat kun je nu gerichter kiezen dan aan het begin? En welke conclusie over jezelf bleek te groot voor het beperkte bewijs van één opname of optreden?
In Verteller College kwamen schrijven, voordracht, feedback en de beroepspraktijk samen. Ook in individuele begeleiding is de belangrijkste vraag niet steeds of je inmiddels goed genoeg bent, maar welk concreet werk de volgende aandacht verdient.
Leave a reply