Een leerling schrijft vier regels. Ze zijn nog niet af, maar er staat een beeld in dat niemand anders had kunnen bedenken. Tijdens het voorlezen verandert er iets: de woorden krijgen een stem en de klas wordt een publiek. Vanaf dat moment gaat de opdracht niet alleen meer over een tekst op papier.
Woordkunst in het onderwijs verbindt schrijven aan kijken, kiezen, luisteren en delen. Dat maakt haar bruikbaar in verschillende leeromgevingen. Het is geen garantie dat iedereen na één workshop vrijuit spreekt. Wel kan een zorgvuldig opgebouwde les ruimte maken om iets uit te proberen.
Omslag: Verteller College, 9 maart 2025. Fotografie: Simon van Boxtel.
Begin bij wat de groep al meebrengt
De vraag wat deelnemers moeten leren komt niet los van wat ze al kunnen. Iemand die rapteksten schrijft, heeft ervaring met ritme. Iemand die graag vertelt, kent misschien al de timing van een goede anekdote. Een stille deelnemer kan op papier heel precies waarnemen.
Justin Samgar wil die verschillen niet meteen gladstrijken. Ze bieden juist materiaal. Een groep wordt interessanter wanneer er meerdere manieren van schrijven en voordragen naast elkaar mogen bestaan.
Bij zijn masterclass aan de Herman Brood Academie vormden rap, vocals en productie de achtergrond van de studenten. Spoken word kwam naast die disciplines te staan, niet als vervanging ervan.
Een ander perspectief maakt het schrijven concreet
In het CREA-cursuswerk gebruikte hij onder meer observatie en perspectiefwisseling. Een voorwerp dat belangrijk voor je is, kan het vertrekpunt worden van een tekst. Wat zou je sleutelbos over jou vertellen? Wat ziet een stoel wat jij zelf niet opmerkt?
Zo’n opdracht geeft houvast zonder de inhoud vooraf te dicteren. Deelnemers hoeven niet meteen een grote persoonlijke onthulling te doen om een eigen tekst te maken. Een concreet detail kan genoeg zijn om taal en verbeelding in beweging te brengen.
Daarna begint de redactie: welk beeld werkt, welke uitleg is overbodig en waar wil je verder? De oefening eindigt niet bij het vullen van een vel.
Luisteren hoort bij leren schrijven
Wanneer iemand voordraagt, oefenen de anderen een andere vaardigheid: precies reageren. Niet alleen zeggen dat iets mooi was, maar benoemen welk beeld bleef hangen of waar de lijn moeilijk te volgen werd.
Vooraf spreek je af welk soort feedback welkom is. Een eerste experiment vraagt iets anders dan een bijna afgeronde eindpresentatie. Persoonlijke inhoud is geen uitnodiging voor een oordeel over de maker zelf.
Ook delen blijft een keuze. Een besloten oefening hoeft niet te eindigen in een video op sociale media. Lesgeven, presenteren en publiceren zijn verschillende stappen die afzonderlijke aandacht vragen.
Een gastles is geen verkleinde opleiding
Een losse workshop kan kennismaking en een eerste tekst opleveren. Een langer traject geeft ruimte voor versies, feedback en verschillende presentatievormen. In Verteller College 2025 kwamen artistieke ontwikkeling en beroepspraktijk samen, met zijn begeleiding en bijdragen van gastdocenten.
Die opzet is niet automatisch geschikt voor iedere school. Doelen, niveau, groepsgrootte en beschikbare tijd bepalen de invulling. Soms is het waardevol om aan één tekst terug te keren, in plaats van iedere les een nieuw onderwerp aan te bieden.
Ontwerp de les vanuit de leervraag
Wat moet er na afloop meer mogelijk zijn? Een eigen idee durven proberen, preciezer schrijven, bewuster voordragen of feedback kunnen geven? Een heldere leervraag maakt het eenvoudiger om passende oefeningen en een realistische afsluiting te kiezen.
Op Coach/Expert staat meer over zijn onderwijspraktijk. Vertel wie je groep is en wat zij wil onderzoeken. Zo ontwerpt Justin een les die aansluit op de mensen in de ruimte.
Leave a reply