Een doel kan op één slide passen. De weg ernaartoe past niet altijd in het dagelijks leven. Er moeten gewoonten veranderen, systemen worden aangepast en mensen samenwerken die elkaar niet vanzelf tegenkomen. Juist daar wordt de duurzame transitie een verhaal over mensen.
Als woordkunstenaar zoekt Justin Samgar naar die dagelijkse werkelijkheid. Niet om de urgentie van een onderwerp kleiner te maken, maar om te onderzoeken wat grote woorden als circulariteit en verantwoordelijkheid betekenen op de plek waar iemand werkt, woont of iets moet beslissen.
Illustratief beeld: Justin Samgar tijdens het ETCA Summerevent 2023. Fotografie: Pulsevisuals.
Van ambitie naar een handeling
Een tekst krijgt richting wanneer een abstract begrip iets concreets gaat doen. Wie repareert wat anders wordt weggegooid? Waar ontmoeten een bewoner, een chauffeur en een beleidsmaker elkaar? Wat gebeurt er wanneer een duurzame keuze wel wordt verwacht, maar de omstandigheden haar lastig maken?
Dat zijn vragen voor een briefing, geen vooraf verzonnen voorbeelden van een organisatie. De werkelijke antwoorden maken het verschil tussen een algemene tekst over duurzaamheid en een bijdrage die bij deze mensen hoort.
Ook de woorden die binnen het werk vanzelfsprekend zijn geworden verdienen aandacht. Een vakterm kan nuttig blijven. Maar wanneer niemand meer uitlegt wat ermee wordt bedoeld, kan een gedicht juist teruggaan naar de handeling erachter.
Samenleven als vertrekpunt
Voor Circulus — Duurzaam samenleven verzorgde Justin een opening en een live slottekst. Die twee momenten hebben een andere verhouding tot de inhoud. De opening ontstaat vooraf, vanuit de aanleiding. De afsluiting kan reageren op wat de deelnemers werkelijk hebben gezegd.
Het woord samen verdient daarbij aandacht. Een gezamenlijke ambitie betekent niet dat iedereen vanuit dezelfde positie vertrekt. Verschillende verantwoordelijkheden, ervaringen en mogelijkheden kunnen naast elkaar hoorbaar blijven.
Een live tekst hoeft de bijeenkomst dan ook niet tot één harmonieuze conclusie terug te brengen. Zij kan juist laten zien welke vraag verschillende bijdragen met elkaar verbindt en waar het gesprek nog verder moet.
Geen greenwashing met mooie zinnen
Een natuurbeeld is niet vanzelf een onderbouwing. Woorden als schoon, groen of toekomstbestendig kunnen een gevoel oproepen terwijl onduidelijk blijft wat er precies wordt beweerd. In een opdrachttekst moet daarom herkenbaar blijven welke uitspraken feiten zijn, welke een ambitie beschrijven en welke vragen nog openstaan.
Poëtische vrijheid is geen vrijbrief om een prestatie te verzinnen. Een tekst kan veel oproepen zonder te suggereren dat een organisatie al haar problemen heeft opgelost. Een ontwikkeling eerlijk beschrijven kan inhoudelijk sterker zijn dan de beoogde eindbestemming als voldongen feit presenteren.
Bij een film is dat ook een kwestie van samenwerking. Tekst, beeld en muziek kunnen samen een grotere belofte doen dan elk onderdeel afzonderlijk. Daarom moeten makers en inhoudelijke verantwoordelijken het geheel bekijken.
Een stem kan ruimte maken voor betrokkenheid
In Energierealisten voor Enexis werkte Justin als voice-over. Dat is een andere bijdrage dan het schrijven van een oorspronkelijke tekst. Zijn werk ligt dan in de hoorbare betekenis van het aangeleverde script: waar een zin landt, wat nadruk krijgt en hoeveel ruimte de luisteraar nodig heeft.
Die nuance doet ertoe bij een onderwerp dat snel zwaar of juist overdreven optimistisch kan klinken. De toon moet passen bij wat er wordt gezegd, niet alleen bij het gewenste effect.
Een vraag die verder kan na het applaus
Voor een bijeenkomst over duurzaamheid worden publiek, aanleiding, inhoudelijke bronnen en het moment in het programma besproken. Moet de bijdrage aandacht verzamelen, ervaringen verbinden of teruggeven wat tijdens de dag zichtbaar werd?
Op Spoken word op maat staan de mogelijkheden. Een concrete verandering of bijeenkomst kan via contact met Justin worden besproken. Het interessantste verhaal begint vaak waar de doelstelling het dagelijks leven ontmoet.
Leave a reply